Khi nói đến học bổng, không ít người Việt Nam
hiểu đó là tiền trợ cấp toàn phần cho sinh viên, cả tiền học lẫn tiền
ăn ở. Thế nhưng ở Anh, khi nhắc đến chữ scholarship, tức là học bổng,
thường được hiểu là khoản tiền mà sinh viên được giảm từ khoản học phí
cao.
Với đa số trường ở Anh, học bổng
chủ yếu là khoản tiền được bớt từ học phí, nhưng thỉnh thoảng cũng là
trợ cấp ăn, ở. Rất hiếm nơi cấp học bổng theo dạng trợ giúp tài chính
để chi dùng cho những khoản khác.
Học bổng tiếp thị
Với một số công ty dịch vụ du học hay một số trường trung học và đại
học, học bổng được dùng làm biện pháp tiếp thị, như ông Clive Wood giải
thích thêm:
- Có nhiều trường đại học không hề cho học bổng, nhưng cũng có những
trường cho rất nhiều học bổng. Tôi biết là ở Việt Nam người ta thường
bị chữ "học bổng" lôi kéo. Thế nhưng quý vị cần phải cẩn thận, tôi có
thể đưa ra ví dụ sau: Một trường đại học hay cao đẳng lấy lệ phí một
năm tiền học khoảng 15.000 bảng Anh. Trường này sẽ cho học bổng tương
đương với khoản giảm học phí 30%. Một trường khác có thể chỉ thu học
phí khoảng 7.000 bảng Anh thôi, nhưng lại không cho học bổng. Tính ra,
với cùng một khóa học, cùng một chất lượng, nếu sinh viên nộp đơn vào
trường không có học bổng sẽ rẻ hơn.
Học bổng khuyến học
Một trong số những trường năm nay cấp nhiều học bổng cho sinh viên Việt
Nam là Regent's College. Cán bộ phòng đào tạo của trường là cô Paula
Chessell nói, năm nay, trong số 15 sinh viên Việt Nam được nhận vào
trường này có 9 sinh viên được cấp học bổng ở dạng giảm học phí từ 10%
đến 50%. Chúng tôi có chương trình học bổng vô cùng hấp dẫn trị giá 1
triệu bảng Anh. Tiền này được cấp trên cơ sở ganh đua, tức là dành cho
những sinh viên nào có thành tích học tập tốt nhất. Việc sinh viên cần
làm là gửi một lá đơn xin học bổng, kèm theo các kết quả học tập. Chúng
tôi sẽ xét đơn và chọn ra các sinh viên giỏi nhất. Chúng tôi còn có học
bổng John Paigne, dưới dạng thi lập dự án doanh nghiệp. Hàng năm, chúng
tôi có 3 học bổng như vậy, toàn phần và bán phần, cho các dự án doanh
nghiệp nào giỏi nhất".
Tiêu chuẩn xét học bổng
Theo quan sát nhiều năm của ông Clive Wood, kết quả học tập đang là
tiêu chuẩn đánh giá quan trọng của hội đồng xét duyệt học bổng:
- Những sinh viên với thành tích học tập cao hơn có nhiều cơ hội được
cấp học bổng hơn. Hội đồng Anh có thông tin về các nguồn học bổng đến
từ các tổ chức độc lập. Ở Việt Nam, học bổng nổi tiếng nhất là
Chevening. Cũng có các nguồn học bổng từ các tổ chức phi chính phủ hay
các tổ chức từ thiện, trợ cấp tài chính cho sinh viên quốc tế. Ở Hội
đồng Anh có bản sao danh sách các tổ chức đó. Thế nhưng tôi phải nhắc
nhở là học bổng từ các tổ chức đó thường không nhiều lắm.
Các trường đại học thường có học bổng riêng cho sinh viên trường mình,
nhưng ông Clive Wood cho biết số lượng và thủ tục không thống nhất giữa
các trường với nhau.
- Mỗi trường có chính sách riêng. Có lúc quý vị chỉ cần viết thư xin
học bổng, có trường đòi phải điền vào một bộ hồ sơ đặc biệt. Tuy nhiên,
tôi tin là đa số các trường hợp đều xét duyệt trên cơ sở bảng điểm học
tập chứ ít khi đặt cơ sở trên tình trạng, hoàn cảnh gia đình của người
nộp đơn. Và như tôi luôn nhắc đi nhắc lại, sinh viên có thành tích học
tập tốt luôn có cơ hội tốt nhất để có học bổng.
Ông Clive Wood nhắc đến thư xin học bổng, vậy đây có phải là một dạng
thư giống như thư xin học mà chúng ta đã từng đề cập trong bài báo
trước?
- Đúng là hầu như cũng giống như thư xin học. Sinh viên phải nhắc lại
tại sao chọn đúng ngành học này. Họ phải trình bày muốn làm gì và phát
triển sự nghiệp trong tương lai ra sao. Cũng nên giải thích lý do tại
sao họ chọn đúng trường đại học này và đúng ngành học này, liên quan
đến đường thăng tiến của sinh viên. Sinh viên Việt Nam cần phải hiểu là
những người nộp đơn không chỉ là người Việt Nam mà còn đến từ nhiều
nước khác nhau trên thế giới. Vì vậy, cạnh tranh về học bổng rất cao.
Giải pháp ngoài học bổng
Du học sinh sang Anh không chỉ phải tính đến mức học phí cao mà còn
phải nghĩ đến mức sinh hoạt đắt đỏ. Tuy vậy, học bổng không phải là
giải pháp tài chính duy nhất. Cuộc sống ở London rất mắc mỏ. Du học
sinh có thể tìm việc làm ở London để kiếm thêm. Một số trường có khá
nhiều việc cho sinh viên. Đó là loại hình học bổng gọi là học bổng công
việc.
Một số sinh viên lấy đây làm phương tiện tài chính để học lên cao hơn. Tuy nhiên, ông Clive Wood nhắc nhở:
- Đúng là có thể làm việc bán chính thức trong thời gian học tập.
Thường chất lượng công việc tìm được phụ thuộc vào trình độ tiếng Anh
của sinh viên. Tiếng Anh càng khá thì càng có nhiều việc để chọn. Tuy
nhiên, không nên suy nghĩ theo lối là sẽ dùng tiền kiếm được từ việc
làm bán phần dùng để tài trợ cho việc học. Tiền học phải là tiền riêng
do bố mẹ hay gia đình trợ cấp. Tiền kiếm thêm chỉ nên tính vào khoản
giải trí hay tương tự như vậy mà thôi.
Cô Paula có thêm một số giải pháp khác nữa để sinh viên và các bậc phụ huynh có thêm hướng suy nghĩ:
- Tôi có thể nói là London tạo ra nhiều cơ hội cho sinh viên trong các
ngành kinh doanh có liên quan đến ngành học. Tôi cũng muốn nói thêm là
trường Regent có chương trình rất mềm dẻo. Chúng tôi theo hệ thống Mỹ
về học kỳ. Cụ thể hơn là chúng tôi có hệ thống học kỳ mà sinh viên có
thể vắng mặt trong 1 hay 2 học kỳ. Thường có nhiều sinh viên Việt Nam
tận dụng khả năng này. Có nghĩa là họ có thể không cần phải có mặt ở
London trong liên tục suốt 3 hay 4 năm học theo chương trình, mà có thể
chỉ sang đây 1 học kỳ mà thôi. Chúng tôi khuyến khích sinh viên làm như
vậy và thực sự họ không cần phải sang Anh sống trong suốt cả quá trình
3 năm học đó. Ngoài ra, giá thuê nhà ở London cũng rất cao nhưng chúng
tôi cũng có khá nhiều quan hệ với các nơi cung cấp chỗ ở hợp túi tiền.
Thêm thông tin về học bổng
Cô Lương Thị Hương từ Công ty Tư vấn du học Sunrise ở Hà Nội nói, cũng
do vấn đề tài chính mà đa số các phụ huynh học sinh xin học cho con,
hay sinh viên, qua công ty này, thường chọn giải pháp học sau đại học
hoặc vào ngay từ cấp dự bị đại học.
- Nếu học chương trình sau đại học thì chương trình ngắn, chỉ một năm
thôi, chi phí sẽ thấp hơn. Những gia đình nào có điều kiện tài chính
hơn thường chọn đi học từ chương trình A-level và hầu như các em qua
công ty này đều được học bổng cả. Các em đó nếu có học bổng thường đều
học rất tốt và hy vọng là sau A-level với thành tích học tập cao sẽ
được một phần nào đó học bổng của chương trình đại học.
Một trong số những nơi mà quý vị có thể hỏi thăm và thu thập thêm nhiều
thông tin là trang diễn đàn của sinh viên Việt Nam ở Anh. Ở nơi đây có
thể trao đổi trực tiếp với những sinh viên Việt Nam đang học tại các
trường đại học của Anh, hỏi họ về trường lớp, hay bí quyết xin học
bổng, tìm trợ cấp, hoặc kinh nghiệm phân bổ tiền bạc cho học tập và
cuộc sống ở tại Anh này. Trang web của họ có địa chỉ là www.svuk.org.uk.
Lê Hải (Ban Việt ngữ Thế giới vụ, Đài BBC, bbc.co.uk/vietnamese